Video item LUMC

Cure instead of Care

In Nederland lijden miljoenen mensen aan een chronische ziekte zoals diabetes type 1, nierfalen en artrose. Onderzoek naar deze ziekten richt zich vaak op het bestrijden of behandelen van symptomen.

Regeneratieve geneeskunde wil meer dan dat. Bij regeneratieve geneeskunde werken we aan het genezen van patiënten door het herstellen van zieke of beschadigde weefsels en organen. 

Gezond oud worden

Gezond oud worden

Onze bevolking veroudert en voor de gezondheidszorg brengt dat veel uitdagingen met zich mee. Weefsels en organen gaan bij iedereen achteruit, maar soms nog sneller door ziekteprocessen zoals hart- en vaatziekten, artrose of diabetes. Regeneratieve geneeskunde helpt om oplossingen te vinden om zo vitaal mogelijk oud te worden. Door onderzoek te doen naar de biologische en technische mogelijkheden om weefsels en organen te herstellen. Chronische ziektes kunnen zo genezen worden, zonder dat er bijvoorbeeld een transplantatie met een donororgaan nodig is.

Regeneratieve geneeskunde in stroomversnelling

De afgelopen jaren is het onderzoek naar regeneratieve geneeskunde in een stroomversnelling geraakt. Zo kunnen we stamcellen laten uitgroeien tot lichaamseigen niercellen of insulineproducerende cellen. Niercellen uit stamcellen kunnen de basis zijn voor het maken van een complete nieuwe nier. Lichaamseigen insuline-producerende cellen kunnen, in het lichaam van een diabetespatiënt, het spuiten van insuline overbodig maken. De volgende uitdaging is deze nieuwe techniek van het laboratorium naar de patiënt te brengen. 

Lees meer
Gezond oud worden

artikel slider LUMC

Prof. Ton Rabelink

"Nierschade heeft grote impact. Het beïnvloedt je vrijheid, je kwaliteit van leven en je gezondheid. We hebben echt een structurele oplossing nodig."

Prof. Ton Rabelink

Prof. Eelco de Koning

"Door in RegMed XB samen te werken komen we sneller vooruit. We stimuleren elkaar en vullen elkaar aan, elk met onze eigen kennis en kunde."

Prof. Eelco de Koning

Nooit meer dialyse dankzij een nier op maat

Nooit meer dialyse dankzij een nier op maat

Het Leids Universitair Medisch Centrum werkt onder leiding van prof. Ton Rabelink aan dé oplossing voor patiënten met ernstige nierschade: het bouwen van nieuwe nieren en het repareren van beschadigde nieren met behulp van lichaamseigen stamcellen. Met deze 'nier op maat' kunnen we in de toekomst mogelijk het probleem van het tekort aan donornieren omzeilen.  

Bij ernstige nierschade zijn dialyse en transplantatie nu nog de enige behandelingen. Maar dialyse werkt alleen tijdelijk en geeft veel bijwerkingen. En door het tekort aan donororganen kan er ook niet altijd een transplantatie plaatsvinden. "Nierschade heeft grote impact," zegt Ton Rabelink. "Het beïnvloedt je vrijheid, je kwaliteit van leven en je gezondheid. We hebben echt een structurele oplossing nodig."

Mini-nier

Stap voor stap werken de onderzoekers naar hun uiteindelijke doel: een nier op maat, gemaakt uit lichaamseigen stamcellen. De eerste grote doorbraak kwam in 2015, toen het mogelijk werd om uit een stamcel uit de huid een stukje compleet nierweefsel te laten groeien. Rabelink: "Drie jaar geleden had niemand dat voor mogelijk gehouden. Zeker niet voor een orgaan dat zo ingewikkeld is als de nier." Het stukje nierweefsel is nog wel primitief en moet eerst verder 'opgroeien'. Dan pas gaat het weefsel echt werken als een nier en kunnen de onderzoekers gaan denken aan toepassingen bij patiënten. Hier is nog veel onderzoek voor nodig, benadrukt Rabelink.

Bouwstenen

De stukjes orgaanweefsel kunnen nu al erg nuttig zijn voor wetenschappelijk onderzoek. 'Zo’n mini-orgaan is een mooi model voor het echte orgaan. Ze kunnen ons meer leren over ziektes, en over de werking van medicijnen." Ondertussen gaat het onderzoek verder. "We kunnen nu dus stukjes nierweefsel maken. Maar hoe voegen we die bouwstenen samen tot een werkende nier? We gaan proberen het nierweefsel in een soort zakje van biomateriaal in het lichaam te brengen. Een andere mogelijkheid is het laten groeien van een nieuwe nier in een soort weefselsteiger, die bestaat uit het bindweefsel van een varkensnier waaruit alle oude cellen zijn weggespoeld."

Schaalvergroting

Dat klinkt veelbelovend. Maar we zijn er nog niet, zegt Rabelink. "Willen we echt nieren op maat gaan maken, dan is schaalvergroting bijvoorbeeld belangrijk. Eén nier bevat 9 miljard cellen, die kun je niet in één bakje kweken. En dan is er nog de uitdaging om de techniek van de stamcellen helemaal veilig te krijgen." Om de nier op maat te laten slagen, is samenwerking essentieel. "In RegMed XB  werken we samen met wetenschappers en technologen van andere universiteiten en onderzoeksinstellingen, maar ook met bedrijven. Iedereen buigt zich over een bepaald onderdeel, en samen komen we zo veel sneller vooruit."

Toekomstbeeld

Het onderzoek naar regeneratieve geneeskunde wordt ook door patiëntenorganisaties en gezondheidsfondsen (zoals de Nierstichting) met veel interesse gevolgd. Rabelink: "We willen het allemaal: chronische ziektes genezen in plaats van alleen de symptomen behandelen. Het kweken van organen op maat kan dat mogelijk maken. Het kan nog tientallen jaren duren voordat we zover zijn. Maar wij zetten ons er voor de volle honderd procent voor in."

Lees meer
Nooit meer dialyse dankzij een nier op maat

Nieuwe bètacellen voor eigen insulineproductie bij diabetes type 1

Nieuwe bètacellen voor eigen insulineproductie bij diabetes type 1

"Dokter, ga ik nog baat hebben bij uw onderzoek?" Er gaat geen spreekuur voorbij of dr. Eelco de Koning, diabetesexpert van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), krijgt die vraag van een patiënt. Veel patiënten met diabetes type 1 hebben gehoord over zijn veelbelovende onderzoek naar een therapie waarbij patiënten nieuwe, eigen insuline-producerende cellen krijgen. Een echte oplossing lijkt dichterbij dan ooit. 

Zo’n 100 duizend Nederlanders, waarvan de helft onder de 18 jaar, hebben diabetes type 1. Zij hebben een tekort aan insuline-producerende bètacellen. Insuline zorgt ervoor dat je lichaam precies voldoende glucose, de suikers in het bloed die energie geven, op kan nemen. Teveel glucose in het bloed kan ernstige schade geven aan weefsels en bloedvaten, met als gevolg bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, nierfalen en oogproblemen.

Structurele oplossing

Diabetes type 1 is niet te genezen. Patiënten moeten hun hele leven nauwkeurig letten op wat ze eten, hun bloedsuikers in de gaten houden en insuline spuiten. "Bij mijn patiënten zie ik steeds weer de impact die diabetes heeft op het dagelijks leven. De ziekte is altijd aanwezig, er is altijd kans op complicaties en de bezorgdheid of het goed gaat", zegt De Koning. "Heel lang is er vooral onderzoek gedaan naar het behandelen van complicaties. Het is tijd dat er een echte, structurele oplossing komt."

Insulinecellen kweken

De Koning en zijn collega’s werken aan de ontwikkeling van een veelbelovende therapie: uit stamcellen (cellen die nog kunnen uitgroeien tot verschillende typen cellen) kweken ze cellen die insuline maken. "Die cellen willen we we tot grote aantallen laten vermenigvuldigen om dan in het lichaam te brengen. Zodat het lichaam voortaan zelf de bloedsuikerspiegel op peil kan houden. Patiënten hoeven dan veel minder, of zelf helemaal geen insuline meer te spuiten. Om de afweerreactie van het lichaam te omzeilen, verpakken we de cellen in een beschermende constructie van biomaterialen (een soort zakje), die afweercellen tegenhoudt."

Samenwerking in RegMedXB

De onderzoekers van het LUMC werken samen met onderzoekers uit Maastricht, Utrecht en Eindhoven, binnen het nieuwe samenwerkingsverband: RegMed XB. Volgens De Koning heeft dat grote voordelen. "Door samenwerking komen we sneller vooruit. We stimuleren elkaar en vullen elkaar aan, elk met onze eigen kennis en kunde."

Naar de patiënt

Wanneer kunnen patiënten gaan profiteren van het onderzoek van De Koning en zijn collega’s? "Het gaat ons echt om het vinden van een vervanging voor het spuiten van insuline", zegt De Koning. "Zulk onderzoek kost tijd. Ons doel is om de therapie binnen vijf jaar bij mensen te gaan testen. We weten inmiddels dat de nieuwe cellen goed werken bij muizen. Maar voordat we de cellen bij mensen kunnen inbrengen, moeten we zeker weten dat de techniek veilig is, en dat de beschermconstructie werkt. En ook daarna zullen er nog heel wat jaren overheen gaan voor de therapie voor grote groepen beschikbaar komt. Maar ik ben ervan overtuigd dat we er uiteindelijk een heel groot deel van de patiënten mee kunnen gaan helpen."

Lees meer
Nieuwe bètacellen voor eigen insulineproductie bij diabetes type 1

Nieuws over onderzoek naar regeneratieve geneeskunde in het LUMC

RegMed XB: samen werken om chronische ziektes te genezen

RegMed XB: samen werken om chronische ziektes te genezen

Regeneratieve geneeskunde biedt grote kansen op medisch, economisch en maatschappelijk gebied. Nederland is een voorloper, en wil die voorsprong graag behouden. Daarom werken we samen in RegMed XB, een nieuw samenwerkingsverband voor regeneratieve geneeskunde.

Groot budget

RegMed XB (regenerative medicine crossing borders) is een samenwerkingsverband van onderzoeksinstituten, gezondheidsfondsen, bedrijven en de overheid. Met een startbudget van 25 miljoen euro, en de ambitie dat de komende 10 jaar uit te breiden tot 250 miljoen kunnen we grote stappen maken. Zo komen resultaten zo snel mogelijk beschikbaar voor patiënten.

Eerste fase

De eerste fase van RegMed XB is in januari 2017 van start gegaan. Het onderzoek richt zich op nieuwe behandelingen voor patiënten met osteoartritis (artrose), diabetes en nierziekten. Twee van deze onderzoekslijnen worden geleid door het LUMC. Internist-endocrinoloog Eelco de Koning werkt aan een therapie waarbij nieuwe, lichaamseigen cellen die insuline produceren in het lichaam worden gebracht. Nefroloog Ton Rabelink doet onderzoek naar het herstel van nierweefsel met lichaamseigen cellen en het kweken van een nier op maat.

Dr. Eelco de Koning: “Door in RegMed XB samen te werken komen we sneller vooruit. We stimuleren elkaar en vullen elkaar aan, elk met onze eigen kennis en kunde.”

RegMed XB is een samenwerkingsverband met meerdere partners

Lees meer
RegMed XB: samen werken om chronische ziektes te genezen

Deel pagina